رشد منفی ۱.۹ درصدی گریبان‌گیر بخش نفت اقتصاد ایران

به گزارش صدای بانک از خبرگزاری تجارت نیوز، مرکز پژوهش‌های مجلس گزارشی تحت عنوان «برآورد تولید ناخالص داخلی ماهانه در آبان ماه 1404» منتشر کرده است که در آن رشد اقتصادی کشور به صورت ماهانه برآورد می‌شود. آنها ضرورت انتشار این گزارش را تعلل و تاخیر مراجع آماری در این حوزه عنوان کرده‌اند.
در این گزارش رشد بخش نفت منفی 1.9 درصد ذکر شده است که آمار قابل توجهی به شمار می‌رود. در همین زمینه باید دید جزئیات ارائه‌شده در مورد بخش نفت چیست؟
اختلاف 2.2 درصدی مرکز پژوهش‌های مجلس و بانک مرکزی در آمار بخش نفت در نیمه نخست سال 1404
طبق آخرین آمار بانک مرکزی در نیمه نخست سال ۱۴۰۴، رشد تولید ناخالص داخلی کشور نسبت به دوره مشابه سال قبل، با نفت و بدون نفت به ترتیب منفی ۰.۶ و منفی ۰.۸ درصد بوده است. این بدان معناست که بخش نفت توانسته 0.2 درصد به میزان رشد تولید ناخالص داخلی بیفزاید و آن را از منفی 0.8 به منفی 0.6 برساند.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، گروه نفت در نیمه نخست سال 1404 رشد 1.1 درصدی را ثبت کرده است. این در حالی است که برآورد مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارش شهریورماه، حاکی از رشد منفی 1.1 درصدی برای این گروه بوده که نشان‌دهنده اختلاف 2.2 واحد درصدی میان دو برآورد است.
مرکز پژوهش‌های مجلس در مورد علت این اختلاف عنوان کرده است: «بخش عمده این اختلاف در نرخ رشد گروه نفت، به تفاوت در منابع آماری مورد استفاده در برآورد این گروه باز می‌گردد. مرکز پژوهش‌ها برای برآورد رشد، از داده‌های ماهانه تولید نفت اوپک استفاده می‌کند که برای نیمه نخست سال 1404 رشد منفی را نشان می‌دهد؛ در مقابل، بانک مرکزی از آمارهای اعلامی وزارت نفت بهره می‌گیرد که بر اساس آن، رشد 1.1 درصدی برای نیمه نخست سال 1404 به ثبت رسیده است.»
نتایج برآوردهای این مرکز نشان می‌دهد طبق آخرین آمار اوپک از منابع ثانویه و برآوردهای در دسترس به کمک روش دنتون، تولید نفت ایران در آبان‌ماه با رشد منفی 1.9 درصدی نسبت به ماه مشابه سال قبل روبه‌رو بوده است.

اختلاف آماری و تایید کاهش تولید نفت و درآمدهای نفتی
همان‌طور که از گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس پیداست، برآورد آنها مطابق آمار اوپک است. با این حال مطابق این آمار، رشد منفی برای ماه آبان گزارش شده است.
پیش‌تر تانکرترکرز گزارش داد که صادرات نفت ایران در ماه اکتبر به 2.15 میلیون بشکه در روز و در ماه نوامبر با ۲.۰۶ میلیون بشکه در روز، یعنی در مجموع ۶۱.۸ میلیون بشکه رسید. اما در همان زمان گزارش ماهانه اوپک نشان داد تولید نفت ایران در اکتبر با ۱۹ هزار بشکه در روز کاهش، به سه میلیون و ۲۲۱ هزار بشکه در روز رسیده است. در همان زمان این پرسش مطرح شد که چگونه 2 میلیون بشکه از کل میزان تولید صادر می‌شود و چرا اثرات آن در اقتصاد کشور مشاهده نمی‌شود؟
مرتضی بهروزی‌فر، کارشناس نفت و انرژی، در واکنش به آمار صادرات بیش از 2 میلیون بشکه نفت در روز در آذر ماه در گفت‌وگو با تجارت‌نیوز گفت: «چون آمار رسمی وجود ندارد، واقعا نمی‌شود با قطعیت درباره آمار ارائه‌شده صحبت کرد. تنها سوالی که می‌توان مطرح کرد همین است: اگر واقعا 2 میلیون بشکه نفت در روز صادر می‌شود و پول آن هم به کشور بازمی‌گردد، چرا دلار به 128 هزار تومان رسیده، وضعیت اقتصادی مردم، وضعیت ارزاق، کارمندان و وضعیت کشور این گونه است؟ این نکته را در نظر داشت که اگر ما واقعا بیش از 2 میلیون بشکه در روز صادرات داریم و پول آن هم می‌تواند به کشور بازگردد، وضعیت اقتصادی ما نباید این‌گونه باشد.»
اکنون می‌توان با دقت بیشتری به این اظهارات توجه کرد. همان‌طور که از شرایط کشور نیز پیدا بود، نوسانات ارزی از مشکلات اقتصادی ازجمله کاهش صادرات یا وصول نشدن درآمدهای نفتی حکایت داشت. حال می‌توان این موضوع را با دقت بیشتری بیان کرد که نه‌تنها گزارش‌هایی مانند رسیدن میزان صادرات نفت ایران به 2 میلیون بشکه با واقعیت اقتصادی جامعه تطابق نداشت، بلکه گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نیز از رشد منفی 1.9 درصدی بخش نفت در نوامبر حکایت دارد. این بدان معناست که آمارها نیز اکنون با واقعیت جامعه تطابق بیشتری دارند و نشانه‌هایی از وضعیت وخیم بخش نفت کشور ارائه می‌دهند.